Godziemba

Józef Kasprzak został skazany w 1951 roku skazany na 8 lat więzienia za zwalczanie łódzkich komunistów w II RP. Józef Kasprzak po powrocie w 1945 roku do Łodzi odnalazł żonę i syna, który po uwolnieniu z obozu koncentracyjnego w Dachau wymagał natychmiastowej hospitalizacji. Rodzina musiała sprzedać część zachowanego majątku, aby opłacić koszty jego operacji i rehabilitacji.

Józef Kasprzak w latach 30. kierował w Łodzi sekcją policji zwalczającą ruch komunistyczny.

2 grudnia 1941 roku zmarł w Warszawie b. Naczelny Wódz marszałek Edward Rydz-Śmigły. W mieszkaniu wdowy po gen. Maxymowicz-Raczyńskiej w Warszawie Rydz-Śmigły spędził ostatnie 27 dni życia.

Po ponad dwóch latach marszałek Rydz-Śmigły wrócił do Polski. Po przekroczeniu w nocy z 17 na 18 września 1939 roku granicy z Rumunią marszałek Rydz-Śmigły został internowany przez władze rumuńskie i przewieziony do miejscowości Craiova południowym zachodzie kraju. Po kilku dniach opuściła go żona – Maria, która wyjechała do Francji.

W latach 1940-1941 Węgry odzyskały kolejne ziemie utracone na mocy traktatu w Trianon. Jest sprawą mało znaną, że przed przejęciem Besarabii i północnej Bukowiny Moskwa, chcąc wyłuskać Budapeszt z sojuszu z III Rzeszą, a także uzasadnić dokonaną w końcu czerwca 1940 roku aneksję ziem rumuńskich, zaproponowała Budapesztowi wsparcie w odzyskaniu Siedmiogrodu. Wiaczesław Mołotow w rozmowie z węgierskim ambasadorem 11 lipca 1940 roku zadeklarował, że „rząd radziecki traktuje węgierskie roszczenia terytorialne wobec Rumunii jako uprawnione”.

Po przyłączeniu Rusi Zakarpackiej w marcu 1939 roku Węgry uzyskały granicę z Polską. W Budapeszcie zauważono, iż stosunki polsko-węgierskie raczej obciążają niż wspomagają węgierskie plany przyłączenia Rusi, stąd też postanowiono położyć nacisk na bezpośrednie rozmowy z Berlinem. 14 stycznia 1939 roku Węgry przystąpiły do paktu antykominternowskiego

Na jesieni 1938 roku Węgry na mocy pierwszego arbitrażu wiedeńskiego uzyskały część ziem słowackich.

Rewizjonizm stał się podstawą polityki zagranicznej Węgier w okresie międzywojennym.

10 listopada 1936 roku prezydent Mościcki wręczył Rydzowi buławę marszałkowską. 10 listopada 1936 roku w godzinach rannych prezydent Mościcki awansuje generałów Sosnkowskiego i Rydza-Śmigłego do stopnia generała broni. Następnie tego samego ofiaruje Rydzowi buławę marszałkowską. Cała uroczystość odbywa się więc bez gen. Sosnkowskiego.

Wierząc w brak ambicji politycznych gen. Rydza-Śmigłego, prezydent Mościcki mianował go w maju 1935 roku Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Po śmierci Marszałka Piłsudskiego, należało rozstrzygnąć, kto zostanie jego następcą w wyposażonym w ogromne prerogatywy urzędzie Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.

Dzięki udziałowi w wojnie niemiecko-sowieckiej Rumunia na trzy lata odzyskała Besarabię i północną Bukowinę. Bilans 1940 roku wypadł dla Rumunii fatalnie. Nastąpił częściowy rozbiór państwa, które utraciło około 1/3 swego dotychczasowego obszaru i blisko 1/3 ludności. Klęski te podkopały władzę Karola II, postanowił jednak trwać przy władzy.

Podporządkowanie się Bukaresztu Berlinowi nie zapobiegło dalszym stratom terytorialnym. W sierpniu 1940 roku na mocy tzw. drugiego arbitrażu wiedeńskiego Rumunia została zmuszona przekazać Węgrom część Siedmiogrodu.

W czerwcu 1940 roku Związek Sowiecki zmusił Rumunię do oddania Besarabii oraz północnej Bukowiny. Po I wojnie światowej Rumunia zyskała kosztem Rosji Besarabię oraz Siedmiogród, wchodzący wcześniej w skład Węgier. W 1921 roku Polska podpisała z Rumunią układ polityczny i konwencję militarną, która zakładała wspólną obronę przeciwko napaści sowieckiej. Obie strony sojuszu miały skierować na wspólny front co najmniej 17 dywizji piechoty i 2 dywizje kawalerii oraz 20 eskadr lotniczych po 10 samolotów. Na froncie od bagien poleskich po Jassy – ówczesną stolicę Mołdawii – miało operować co najmniej 8 DP i 1 DKaw. Zakładano też, że Rumuni będą mogli objąć dowództwo nad oddziałami polskimi walczącymi na obszarze przygranicznym na południe od Dniestru.

Klęska Francji oraz oczekiwanie na wybuch wojny sowiecko-niemieckiej spowodowały porzucenie polsko-ukraińskich planów działań antysowieckich. Do wzmożonej aktywności zachęcała Polaków wyraźna ewolucja stanowiska władz rumuńskich, które pod wrażeniem agresji sowieckiej na Finlandię, zaczęły z coraz większą obawą patrzeć na sowieckiego sąsiada. Rosnące zagrożenie ze strony ZSRR skłaniało stronę rumuńską do odnowienia kontaktów informacyjnych z Polakami i snucia projektów bliskich planom prometeistów.

Na przełomie 1939 i 1940 w Bukareszcie podjęto szereg inicjatyw mający na celu doprowadzenie do porozumienia polsko-ukraińskiego. Najistotniejszym poza Paryżem ośrodkiem polskiej „akcji ukraińskiej” stała się stolica Rumunii, gdzie głównym „rozgrywającym” był Jerzy Giedroyc. O roli odgrywanej przez niego świadczą m.in. adresowane na jego nazwisko (i tytułujące go „Dyrektorem”!) raporty polskich placówek w Waszyngtonie i Chicago, donoszące o nastrojach diaspory ukraińskiej w Ameryce.

Nawiązane w latach 30. kontakty z niektórymi politykami ukraińskimi zaprocentowały na jesieni 1939 roku.

W 1939 roku z inicjatywy czeskich oficerów nawiązano bliską współpracę wywiadowczą polsko-czeską. Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Czechosłowacji, w marcu 1939 roku płk. František Moravec za pośrednictwem ppłk. Josefa Kally podjął próbę skontaktowania się z polskim attaché wojskowym ppłk. Kwiecińskim i ambasadorem Polski w Wielkiej Brytanii Edwardem Raczyńskim w celu przekazania cennych informacji wywiadowczych, dotyczących przygotowań do niemieckiego ataku na Polskę. Płk. Moravec liczył, że w ten sposób nawiąże kontakt z polskim wywiadem, jednak strona polska odmówiła – z powodu braku zaufania - przyjęcia tych materiałów.

W końcu września 1938 roku Czechosłowacja zaakceptowała postanowienia konferencji monachijskiej.

W okresie międzywojennym wśród kadry oficerskiej armii czechosłowackiej było wielu zwolenników bliskiej współpracy z Polską. W 1921 roku czechosłowacki Sztab Główny zaproponował stronie polskiej wymianę informacji wywiadowczych. Czechosłowaccy oficerowie uważali, iż porozumienie na polu wywiadowczym powinno być wstępem do zawarcia umowy wojskowej. W trakcie rozmowy w końcu listopada 1921 roku z ppłk. Ścieżyńskim minister obrony narodowej František Udržal zaznaczył: „Przyznaję, że umowa więcej jest może potrzebna Czechosłowacji, aniżeli Polsce. Ja, który z Polakami zawsze i stale współpracowałem i w akcjach antypolskich nigdy udziału nie brałem, mogę mówić zupełnie obiektywnie w tej sprawie (...). Muszę przyznać, że armia Polska stoi od nas wyżej, że jest bardziej zdyscyplinowana i że rozporządza zasobem wybitniejszych indywidualności, których my niestety nie mamy w wojsku".

Czeskie elity polityczne w okresie międzywojennym nie chciały nawiązać współpracy z Polską. W grudniu 1918 roku Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wysłał list do prezydenta Tomasza Masaryka z propozycję nawiązania bliskiej współpracy. „Wspólnota pochodzenia i kultury, - pisał - bezpośrednie sąsiedztwo wskazują na konieczność przyjaznej współpracy między Polakami u Czecho-Słowakami. Z poczucia obopólnej sympatii narodzi się siła, która pozwoli obu naszym narodom dążyć, w pełnej zgodzie, do swych narodowych celów i usuwać mogące im w przyszłości zagrażać niebezpieczeństwa”. Masaryk zignorował propozycję, twierdząc, że nie istnieje jeszcze pastwo polskie, uznawane przez Ententę.