Powstanie Styczniowe

21 stycznia, w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL odbyło się spotkanie poświęcone temu zrywowi narodowemu. Historyk dr Kazimierz Krajewski wygłosił wykład: "Dwa powstania - Styczniowe i antykomunistyczne", a bard Jacek Kowalski z zespołem wykonał pieśni powstańcze.

Mija 160 lat od wybuchu Powstania 1863 roku. W tę okrągłą rocznicę przypominamy nasze archiwalne relacje z obchodów rocznicowych oraz wykładów dotyczących tego najdłużej trwającego zrywu narodowego. "Powstanie Styczniowe zostawiło pamięć ofiary, przekonanie o tym, że Polacy nigdy się nie poddają, że zawsze walczą o wolność".

Zapraszamy na pierwsze w 2021 roku spotkanie z cyklu #ObrazyHistorii! Pozostając w formule spotkań wirtualnych, nowy sezon rozpoczniemy rozmową o powstaniu styczniowym w filmie. Za przykład posłuży nam „Wierna rzeka” z 1983 roku w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego, na podstawie powieści Stefana Żeromskiego o tym samym tytule.

8 listopada 2018 r. w Sali Odczytowej Zamku Królewskiego odbył się wykład dr Krzysztofa Jabłonki pt.: "Poszli nasi w bój bez broni”. Generał Romuald Traugutt – dyktator i męczennik, czyli spór o sens i znaczenie Powstania Styczniowego”. Wykład odbył się w ramach cyklu „Od księcia Józefa Poniatowskiego do marszałka Józefa Piłsudskiego”.

"Patriotyzm tak mocno zespolił się z uczuciem religijnym, że rozdzielić ich niepodobna bez szkody dla kościoła. Ogół uważa tych księży, którzy występują przeciwko ruchowi narodowemu za złe sługi Kościoła. Duchowieństwo znajduje posłuch, o ile jest patriotyczne i podziela powszechny pogląd na sprawę narodową. - pisał w pamiętnikach arcybiskup Zygmunt Szczęsny Feliński, święty kościoła katolickiego, który po wybuchu Powstania Styczniowego odważnie wzywał cara, by uczynił z Polski naród niepodległy.  

„Weterani powstania styczniowego byli salutowani przez żołnierzy Wojska Polskiego, jako ci bohaterowie, którzy walczyli przed nimi" - mówił prof. Janusz Odziemkowski w czasie wykładu poświęconego sytuacji weteranów powstania 1863 r., w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Jak mówił historyk, powstanie styczniowe stało się w II RP żelaznym punktem w programie szkoleń oraz bezpośrednim przekazem dla młodego pokolenia.

Msza święta sprawowana w intencji Powstańców Styczniowych, inscenizacja potyczki w lesie oraz Apel Pamięci na stokach Cytadeli pod Krzyżem Traugutta - tak Warszawiacy obchodzili 151 rocznicę wybuchu tego wielkiego zrywu narodowego.

Ozdoby i pamiątki noszone w tym okresie były wykonywane z pospolitych, tanich materiałów – ze stali czarno oksydowanej albo z żelaza, czasem pojawiała się barwna emalia. Noszono także srebrne obrączki kryte czarną emalią z symboliką powstaniową. - mówiła prof. Anna Sieradzka. W Sali Kolumnowej Sejmu odbył się kolejny wykład z cyklu towarzyszącego społecznym obchodom 150. Rocznicy Powstania Styczniowego.

"Powstanie Styczniowe zostawiło nam dosyć ukształtowany wzór oznak narodowych i symboli. Są okazje, są daty historyczne, przy których można manifestować swoje przywiązanie do Ojczyzny, do barw biało-czerwonych, nosząc kokardę, rozetę, ale nie kotylion, a na pewno nie czerwono-biały”". - mówił prof. Tomasz Panfil w czasie wykładu poświęconego powstaniu 1863 roku.

Obchody setnej rocznicy powstania były niezwykle istotne dla naszej świadomości dzisiejszej - powiedział prelegent na wstępie - gdyż miał wtedy miejsce spór, który dzisiaj odżył, o sens powstania i poniesionej ofiary.- mówił prof. Tadeusz Rutkowski w czasie wykładu o obchodach rocznicy Powstania Styczniowego w 1963 roku.

„Niezbędnym warunkiem dla naszego bezpieczeństwa jest, aby Polska nie istniała w jakiejkolwiek formie ani pod jakąkolwiek nazwą. Bezpieczeństwo własne jest najwyższym prawem w polityce” - te słowa Mikołaja Karamzina cytował w czasie wykładu o genezie powstania styczniowego sowietolog prof. Andrzej Nowak. - "To zasada, którą podziela duża część polityków rosyjskich także obecnie" - dodał

"Nie tylko Powstanie Styczniowe, ale wszystkie nasze powstania narodowe były osamotnione. Wybuchały w takich momentach historycznych, kiedy nie było możliwości otrzymania pomocy z zewnątrz. Żaden naród w XIX wieku o własnych siłach nie uzyskał niepodległości, wymagało to bowiem wsparcia obcego mocarstwa, które miałoby w tym jakiś interes. - mówił prof. Marek Kornat w czasie wykładu poświęconego Powstaniu Styczniowemu.

"Ten dzisiejszy polski świat mamy dzięki tamtym powstańcom i tym, co byli przed nimi i po nich, co potrafili być na ich miarę. I ten testament, by być na miarę naszych ojców powstańcy styczniowi nam pozostawili". - mówił prof. Piotr Gliński, potomek jednego z żołnierzy walczących w 1863 roku podczas konferencji zorganizowanej przez Społeczny Komitet Obchodów 150 Rocznicy Powstania Styczniowego.

„Dziś po 150 latach od wybuchu powstania styczniowego trzeba nam nie tylko zrozumieć, ale i docenić "polską dumę", która nakazała powstać z kolan i podjąć kolejną próbę odzyskania niepodległości. W niej tkwi sekret polskich powstań, zarówno XIX wieku, jak i wolnościowych zrywów wieku XX”. – mówił biskup polowy Wojska Polskiego w czasie mszy świętej, po której wyruszył marsz ulicami Warszawy pod Krzyż Traugutta, który udekorowano ryngrafem z Orderem Virtuti Militari i Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

W Sejmie Rzeczpospolitej Polskiej odbyła się konferencja prasowa w związku z powołaniem Społecznego Komitetu Obchodów Rocznicy Powstania Styczniowego. W tym roku przypada 150 rocznica tego powstania.